Hürmüz Boğazı’nda yaşanan fiili kapanma ve güvenlik kaynaklı aksaklıklar, küresel kimya, enerji ve gübre tedarik zincirlerinde ciddi bir daralmaya yol açtı. Kritik geçiş hattında oluşan gemi trafiği sıkışıklığı nedeniyle petrol, doğalgaz ve temel sanayi girdilerinin sevkiyatı yavaşladı. Bu durum, küresel üretim maliyetlerini artırırken tarım ve gıda piyasalarında zincirleme etkiler yaratıyor.
Enerji ve hammadde akışındaki kesintiler, yalnızca petrol ve doğalgaz piyasalarını değil; gübre, petrokimya ve sülfürik asit üretimi gibi kritik kimya süreçlerini de doğrudan etkiliyor. Dünya kükürt ticaretinin yaklaşık %50’sinin bu rota üzerinden gerçekleşmesi, özellikle sülfür bazlı üretimlerde ciddi risk oluşturuyor.
Gübre fiyatlarında sert yükseliş
Ersoy Holding Yönetim Kurulu Üyesi Kürşat Ersoy, yaşanan gelişmelerin üretim maliyetleri ve tedarik planlaması üzerinde çok katmanlı etkiler yarattığını belirtti. Ersoy, son haftalarda özellikle azotlu gübre pazarında dikkat çekici artışlar yaşandığını vurguladı.
“Son haftalarda üre fiyatlarında %30’a varan artışlar görülürken, potasyum ve fosfor bazlı gübrelerdeki artış %20’nin üzerine çıktı. Katar’dan gaz tedarik edemeyen Hindistan ve Pakistan gibi ülkelerde üretim durma noktasına gelirken, Mısır yüksek maliyetli LNG pazarına yönelmek zorunda kaldı. Ayrıca dünya kükürt ticaretinin yaklaşık yarısının bu rotadan geçmesi, sülfürik asit ve buna bağlı sanayi üretimini doğrudan etkiliyor. Bu gelişmeler lojistik maliyetleri ve sigorta primlerinde de ciddi artışlara yol açıyor.”
Artan maliyetler, özellikle gübreye erişimi zorlaştırarak tarımsal üretim planlarını doğrudan etkiliyor.
Tarım ve gıda arzında risk büyüyor
Gübre fiyatlarındaki yükseliş ve tedarik sorunları, bazı bölgelerde ekim alanlarının daralmasına neden oluyor. Bu gelişme; buğday, mısır ve soya gibi temel tarım ürünlerinde arz dengesini zorlayarak küresel gıda fiyatlarında yukarı yönlü baskıyı artırıyor.
Kürşat Ersoy, oluşan etkinin kısa vadede dengelenmesinin zor olduğunu belirterek, üretimde oluşan boşlukların kapanmasının üç ekim dönemine kadar uzayabileceğine dikkat çekti.
Kimya ve sanayide maliyet baskısı derinleşiyor
Enerji, gübre ve petrokimya maliyetlerindeki artış, sanayi üretiminde geniş çaplı bir maliyet baskısı yaratıyor. Lojistik maliyetleri ve sigorta primlerindeki yükseliş de bu tabloyu daha da ağırlaştırıyor.
Sektör temsilcileri, bu süreçte alternatif tedarik kaynaklarının devreye alınması, güçlü stok yönetimi ve maliyet optimizasyonunun kritik önem taşıdığını vurguluyor. Hürmüz Boğazı’ndaki aksamaların, üretimden lojistiğe kadar tüm değer zincirini çok yönlü etkilediği belirtiliyor.
Bu gelişmeler, küresel kimya ve tarım sektörlerinde tedarik sürekliliği, maliyet dengesi ve uzun vadeli planlamanın her zamankinden daha kritik hale geldiğini ortaya koyuyor.
