• TÜRDEV’in ikinci kadın başkanı olarak geleneksel dinamiklerin ağır bastığı bu sektörde masaya oturduğunuzda hayata geçirmek istediğiniz temel vizyon neydi? Başkanlığı devralırken en önemli hedefim, sektörümüzün köklü ustalık ve üretim birikimini yeni nesillere aktaracak güçlü bir eğitim köprüsü kurmaktı. Bu mirasın yaşaması; gençlerin sektörü tanıması, mesleki eğitimin güçlenmesi ve teknolojinin üretime entegre edilmesiyle mümkün. TÜRDEV'i bu vizyonla ileri taşırken, başkanlığı ortak sorunlara somut çözümler ürettiğimiz bir çalışma sorumluluğu olarak görüyorum.
• Deri sanayisine ve vakfa adanmış yoğun bir mesainin içindesiniz. Günün birinde geriye baktığınızda, sektörde hangi anlayışı yerleştirmiş olmak size 'iyi ki bu sorumluluğu aldım' dedirtir? En çok sektörümüzde eğitim ile üretim arasındaki ilişkinin kalıcı biçimde güçlendiğini görmek isterim. Bir öğrencinin deriyle ilk kez tanışması, meslek lisesinde yeteneğini fark etmesi, üniversitede geliştirdiği fikri bir atölyede ürüne dönüştürmesi benim için çok kıymetli. “Minik Eller Deri ile Tanışıyor” projemizle anaokulu çağındaki çocuklara deriyi ve üretmeyi tanıtmayı hedefliyoruz. Mesleki eğitim ve tasarım çalışmalarımızla da bu ilgiyi ilerleyen yıllara taşımaya çalışıyoruz. Bir gün gençlerin bu alanda kendilerine güvenle gelecek kurabildiğini görürsem üstlendiğim sorumluluğun karşılığını aldığımı hissederim.
• Emelda Deri'deki üretici sanayici kimliğiniz ile TÜRDEV başkanlığı birbirini nasıl besliyor; bu iki rol karar alma süreçlerinize nasıl yansıyor? Emelda Deri’de üretimin sahadaki günlük dinamiklerini, TÜRDEV’de ise tabakhaneden nihai ürüne tüm sektörün ihtiyaçlarını yönetiyorum. Bu iki rol birbirini tamamlıyor; saha gerçekçi hedefler belirlememi, vakıf ise büyük resmi görmemi sağlıyor. Karar alırken temel kriterim, projelerimizin hem eğitim hem üretim tarafında gerçek bir karşılık bulması.
• Sektörümüzde ihracatçı birlikleri, dernekler ve odalar gibi dinamik yapılar mevcut. TÜRDEV bu yapılar arasında nasıl bir tamamlayıcı rol üstleniyor? İhracatçı birliklerimizin, derneklerimizin ve odalarımızın her birinin önemli bir çalışma alanı var. TÜRDEV olarak önceliğimiz aynı işleri tekrarlamak değil; bu kurumların birikimini eğitim ve sosyal fayda odaklı ortak projelerde buluşturmak. Meslek liselerinin ihtiyaçlarını sanayicilerle, üniversite araştırmalarını üretim dünyasıyla bir araya getiren kolaylaştırıcı bir köprü kuruyoruz. Amacımız, sektör kurumlarının birbirini dinleyerek birlikte somut sonuçlar ürettiği iş birliklerini çoğaltmak.

• Gençlerin tasarıma olan ilgisini derinin üretim ve zanaat boyutuna da taşıyabilmek için sizce nasıl köprüler kurmalıyız? Gençlere üretimi anlatmanın en etkili yolu, onları üretimin içine almak. Bir tasarımın kâğıt üzerindeki hâliyle kalıpta, kesimde, dikimde veya finisajda yaşadığı dönüşümü görmeleri gerekiyor. Bu nedenle meslek liseleri, üniversiteler ve işletmeler arasında daha fazla atölye ziyareti, uygulamalı eğitim ve usta–öğrenci buluşması kurulmasını önemsiyorum. Zanaatkârlığı geçmişte kalmış bir meslek gibi değil, deneyim ve yaratıcılık gerektiren uzmanlık olarak anlatmalıyız. Genç bir insan yaptığı işin sonucunu kendi elleriyle gördüğünde üretime bakışı değişiyor.
• TÜRDEV, keşfedilen genç tasarımcıları sektöre ve sanayiye kazandırmak adına neler yapıyor? Yarışmalar kıymetli bir başlangıçtır; asıl mesele o temasın sonrasında da sürmesidir. Bu yüzden gençlerin sanayicilerle tanışmasını ve fikirlerini somut numunelere dönüştürmesini çok önemsiyoruz. TÜRDEV Liseler Arası Ayakkabı Tasarım Yarışması ile yetenekleri keşfederken, İDMİB’in Ayakkabı Tasarım Yarışması gibi güçlü platformlarla da gençlerin üretimle bağını pekiştiriyoruz. Önümüzdeki süreçte yarışma sonrası atölye, mentorluk ve prototip geliştirme fırsatlarını artırarak tasarımların sektörde kalıcı olmasını hedefliyoruz.
• Gençlerin dijital alanlara yoğunlaştığı bu çağda, işin üretim ve zanaat boyutunu yeni nesil için cazip kılmak adına nasıl köprüler kurabiliriz? Dijital dünyaya yakın olmaları gençler için önemli bir avantaj; 3D tasarım, dijital kalıp ve hızlı prototipleme artık üretimin merkezinde. Ekranda tasarlanan bir modelin atölyede ustalarla kalıba ve dikime dönüşmesi, mesleğin yaratıcı gücünü ortaya koyuyor. Bu yüzden meslek liseleri ile sanayi arasındaki uygulamalı atölye ve staj bağını güçlendirmeliyiz. Teknolojiyi bilen, malzemeyi tanıyan ve pratik beceri kazanan gençler üretimin geleceğini şekillendirecek.
• Tabakhaneden konfeksiyona uzanan geniş bir ekosistemde TÜRDEV, ortak bir sektör aklı ve dili oluşturmayı nasıl başarıyor? Tabakhaneden ayakkabıya ve saraciyeye kadar her alt kolun önceliği farklı. TÜRDEV olarak önce bu farklılıkları dinliyor, ardından hepimizi birleştiren nitelikli iş gücü, mesleki eğitim, tasarım ve sürdürülebilirlik gibi ortak başlıklara odaklanıyoruz. Ortak akıl, farklılıkları yok sayarak değil; onları aynı vizyon etrafında buluşturup işleterek kurulur.

• Biyoteknoloji, su geri kazanımı ve enerji verimliliğiyle dönüşen deri sektöründe TÜRDEV, ileri teknoloji ve Ar-Ge yatırımlarını teşvik etmek için nasıl bir rol üstleniyor? TÜRDEV olarak sanayimizin verimlilik, dijitalleşme ve yeşil dönüşüm ihtiyaçlarını uygulanabilir projelerle buluşturuyoruz. Selçuk Üniversitesi ve İSO iş birliğiyle yürüttüğümüz “Atık Yönetimi ile Sürdürülebilir Koleksiyon Geliştirme” projemiz bunun en somut örneği. Deri atıklarını değere dönüştürürken tasarım ve üretime yeni teknolojiler kazandırıyor, akademik bilgi birikimini sanayinin gerçek ihtiyaçlarıyla buluşturuyoruz.
• TÜRDEV, farklı deri üretim havzalarımızın dinamiklerini ve ihtiyaçlarını ortak paydada nasıl birleştiriyor? Her üretim bölgesinin güçlü olduğu alanlar ve karşılaştığı sorunlar farklı. Bu yüzden tek merkezden herkes için aynı çözümü belirlemeyi doğru bulmuyorum. Bölgelerdeki sanayicilerin ve meslek kuruluşlarının deneyimini dinlemek, iyi uygulamaları diğer bölgelerle paylaşmak gerekiyor. Bir yerde geliştirilen verimli bir üretim yöntemi veya başarılı bir okul–sanayi iş birliği başka bir bölgede de yol gösterebilir. TÜRDEV'in burada yapabileceği en değerli işlerden biri, bölgesel birikimlerin birbirine ulaşmasını kolaylaştırmak. İhtiyaçları doğru anlarsak ortak projeleri de daha sağlam kurabiliriz.
• Hakiki Türk derisinin doğal ve döngüsel hikâyesini dünyaya aktarırken nasıl bir strateji izliyorsunuz? Deri; gıda sanayisinin bir yan ürününü dayanıklı ve onarılabilir değere dönüştürmesiyle güçlü bir döngüselliğe sahip. Ancak 'doğal' olmak, çevresel etkisizlik anlamına gelmez. Su, enerji, kimyasal yönetimi ve izlenebilirlikte sürekli iyileşme şart. Türk derisini dünyaya anlatırken kuru iddialar yerine ölçülebilir veri, uzun ömürlü tasarım ve şeffaf iletişim sunmalıyız; çünkü güçlü bir çevre vizyonu ancak doğrulanabilir adımlarla inandırıcı olur.

• Türk derisinin üretim gücünü ve kalitesini, küresel ölçekte yüksek katma değerli bir lüks marka algısına dönüştürmek için hangi adımlar atılmalı? Üretim kalitemiz ve esnekliğimiz bize güçlü bir zemin sunuyor; ancak uluslararası pazarda yüksek katma değer için tasarım, marka dili ve güvenilirlik en az üretim kadar belirleyici. Tasarımı merkeze almalı; tasarımcı ile üreticiyi fikir aşamasından malzeme seçimine ve kullanım deneyimine kadar ortak bir dilde buluşturmalıyız. Güçlü üretim altyapımızı özgün koleksiyonlar, izlenebilir tedarik ve tutarlı bir kimlikle birleştirerek kendi hikâyesini dünyaya anlatan Türk markalarını çoğaltmalıyız.
• Son olarak Türk deri ve ayakkabı yan sanayisinin geleceğine inanan üreticilerimize, tasarımcılarımıza ve genç sektör paydaşlarımıza iletmek istediğiniz temel mesaj nedir? Üreticilerimize birikimlerini gençlerle paylaşmaktan vazgeçmemelerini, gençlere ise bu sektörü yakından tanımalarını öneriyorum. Deri ve ayakkabı dünyasında tasarımdan teknolojiye, zanaattan girişimciliğe uzanan geniş bir alan var. Ayakkabı yan sanayimizin malzeme, ekipman ve yenilik geliştirme gücü de bu geleceğin vazgeçilmez bir parçası. TÜRDEV olarak deneyimi gençlerin merakı ve yeni becerileriyle buluşturuyoruz. Güçlü üretim geçmişimiz ve bunu geliştirecek insan kaynağımızla sektörümüzün geleceğine inancım tam.
Kaynak
Röportaj: Öykü Nur Yüce