Dünya’nın manyetik alanının nasıl oluştuğu ve nasıl sürdürüldüğüne dair önemli bir ipucu, gezegenin derinliklerinden geldi. Nature Geoscience dergisinde yayımlanan yeni araştırma, mantonun tabanında yer alan iki devasa ve çok sıcak kaya kütlesinin—araştırmacıların ifadesiyle “blob”ların—manyetik alanın ortaya çıkması ve korunmasında kritik rol üstlendiğini ortaya koydu.
Çalışmaya göre kıta büyüklüğündeki bu yapılar, Afrika ve Pasifik Okyanusu’nun altında, Dünya yüzeyinin yaklaşık 3.000 kilometre derinliğinde bulunuyor.
Isı farkı, çekirdeği “çalıştıran” motoru besliyor
Araştırmacılar, bu “blob”ların çevresindeki alt mantoya göre çok daha sıcak olduğuna dikkat çekiyor. Söz konusu sıcaklık farkı, çekirdek ile manto arasında güçlü bir ısı akışı oluşturuyor. Bu ısı transferi ise dış çekirdekteki erimiş demir ve nikelin hareketini sürdüren “jeodinamo” mekanizmasını destekliyor.
Jeodinamo, Dünya’yı Güneş’ten gelen zararlı radyasyondan koruyan manyetik alanın üretiminde temel süreç olarak kabul ediliyor. Bilim insanları, yeterli iç ısı akışı olmaması halinde Dünya’nın Mars veya Venüs’e daha çok benzeyebileceğini; yani güçlü bir manyetik alan “kalkanından” yoksun kalabileceğini vurguluyor.
Yüz milyonlarca yıllık kayıtlar ve simülasyonlar aynı noktayı işaret etti
Ekip, yüz milyonlarca yıl öncesine ait kayaçların manyetik kayıtlarını inceledi; ardından gelişmiş bilgisayar simülasyonlarıyla manyetik alanın farklı ısı dağılımlarına nasıl tepki verdiğini modelledi. En tutarlı sonuçlar, çekirdek–manto ısı alışverişinde bu dev “blob”ların aktif rol oynadığı senaryolarda elde edildi.
Bulgular, söz konusu yapıların manyetik alanın bazı bölgelerini yüz milyonlarca yıl boyunca daha stabil tutmaya da katkı sağlayabileceğini gösteriyor.
Kökeni hâlâ gizemli
Araştırmacılar, tüm bulgulara rağmen bu dev kaya yapıların kökeni ve tam bileşimi hakkında hâlâ önemli belirsizlikler bulunduğunu belirtiyor. Buna karşın “blob”ların daha iyi anlaşılmasının, Dünya’nın iç dinamiklerine ve manyetik alanın uzun vadeli evrimine dair daha net bir tablo sunabileceği ifade ediliyor.
