ABD’de iş gücü piyasasında “verimlilik” ve “otomasyon” merkezli dönüşüm, yeni bir işten çıkarma dalgasını tetikliyor. Danışmanlık şirketi Challenger, Gray & Christmas’ın ocak raporuna göre, ABD merkezli işverenlerin duyurduğu işten çıkarmalar geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 118 artarak 108 bin 435 oldu. Böylece ocak ayı işten çıkarmaları, 2009’dan bu yana en yüksek seviyeye yükseldi.
Rapora göre işten çıkarmaların en yoğun görüldüğü sektörler; ulaştırma, teknoloji, sağlık hizmetleri, kimya ve medya olarak sıralandı.
Nedenler: Ekonomi, yeniden yapılanma ve “AI geçişi”
İşten çıkarmalarda öne çıkan gerekçeler arasında “sözleşme kayıpları, piyasa ve ekonomik koşullar, yeniden yapılanma, mağaza/birim/departman kapanmaları” yer aldı. Buna ek olarak, şirketlerin “yapay zeka uygulamalarına geçiş” ve “tarifeler” gibi başlıkları da gerekçe hanesine yazdığı görüldü.
“Beyaz yaka” baskı altında
Ekonomik dalgalanmaların sürdüğü ortamda birçok şirket, yapay zeka yatırımlarını artırarak verimlilik kazanımlarını kurumsal yapıyı sadeleştirmek için kullanıyor. Tüketici harcamalarındaki durgunluk, maliyet baskıları ve yavaşlama beklentileri de yeniden yapılandırma kararlarını hızlandırıyor. Yapay zeka ve otomasyonun beyaz yakalı rolleri dönüştürmesiyle bu alandaki istihdam daralırken, iş piyasasında rekabet koşulları da sertleşiyor.
Şirketlerden peş peşe kesinti hamleleri
Ocak ayındaki duyurular, yalnızca teknolojiyle sınırlı kalmadı; kimyadan lojistiğe, perakendeden telekoma pek çok sektörde iş gücü azaltımı gündeme geldi.
Amazon: “Yönetim katmanları azalacak”
ABD’li e-ticaret devi Amazon, 28 Ocak’ta dünya genelinde yaklaşık 16 bin çalışanıyla yollarını ayıracağını duyurdu. Amazon İnsan Deneyimi ve Teknolojiden Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı Beth Galetti, çalışanlara gönderdiği yazıda kararın gerekçesini; “yönetim katmanlarının azaltılması, bireysel sorumlulukların artırılması ve karar alma süreçlerini yavaşlatan bürokrasinin ortadan kaldırılması” olarak aktardı. Şirketin daha önce Ekim 2025’te 14 bin beyaz yakalı çalışanı işten çıkardığı ve 2026’da yeni kesintiler olabileceği mesajını verdiği de hatırlatıldı.
Dow: Otomasyon ve yapay zeka vurgusu
Kimyasal üretici Dow Inc, 29 Ocak’ta yaklaşık 4 bin 500 kişiyi işten çıkarmayı planladığını açıkladı. Şirket, maliyet düşürme ve verimlilik artışı için süreçlerin otomasyon ve yapay zeka ile iyileştirileceğini bildirdi.
Meta: Kaynaklar yapay zekâ destekli ürünlere
ABD basınında yer alan bilgilere göre Meta, 13 Ocak’ta Reality Labs biriminde çalışanların yaklaşık yüzde 10’unu etkileyebilecek bir küçülmeye hazırlanıyor. Bu adımın, kaynakları metaverse/sanal gerçeklik odağından yapay zeka destekli giyilebilir cihazlar ve mobil özelliklere kaydırma stratejisinin parçası olduğu belirtiliyor.
Pinterest: “Yapay zekaya odaklanan rollere kaynak aktarımı”
Pinterest, 26 Ocak’ta duyurduğu yeniden yapılanma planı kapsamında iş gücünde küçülmeye ve ofis alanı azaltımına gideceğini açıkladı. Şirketin SEC’e bildiriminde, adımların; “yapay zekaya odaklanan roller ve ekipler için kaynakların yeniden tahsisi, yapay zeka destekli ürün ve kabiliyetlerin önceliklendirilmesi ve satış ile pazara giriş stratejisinin dönüşümünün hızlandırılması” amacı taşıdığı kaydedildi.
UPS: 30 bine kadar azaltım, otomasyon yaygınlaşıyor
Nakliye şirketi UPS, 27 Ocak’ta bu yıl çalışan sayısını 30 bin kişiye kadar azaltmayı planladığını duyurdu. CFO Brian Dykes, ilk yarıda yaklaşık 24 binanın kapatılması ve ağ genelinde otomasyon uygulanmasının maliyet azaltım adımları arasında olduğunu aktardı. Şirket, daha önce 2025’in üçüncü çeyrek bilançosunda toplam 48 bin kişilik işten çıkarma açıkladığını da duyurmuştu.
Diğer kesinti ve yeniden yapılanma başlıkları
HP: Yapay zeka ile verimlilik hedefi
HP, 25 Kasım 2025’te küresel ölçekte 4 bin–6 bin kişi arasında çalışan azaltımı planladığını açıklarken, yapay zekâ kullanımıyla müşteri memnuniyeti, inovasyon ve verimliliği artırmayı hedeflediğini bildirdi.
Verizon: “Operasyonları basitleştirme”
Verizon, geçen yıl kasım ayında 13 binden fazla çalışanını işten çıkaracağını duyurdu. CEO Dan Schulman, çalışanlara mektubunda şirketin değişmesi gerektiğini vurgulayarak “operasyonların basitleştirilmesi” mesajını öne çıkardı.
Nike: “Otomasyonu hızlandırıyoruz”
ABD basınına göre Nike, kârlılığı artırmak ve otomasyonu hızlandırmak amacıyla 775 çalışanını işten çıkaracak. Şirket, “Gelişmiş teknoloji ve otomasyon kullanımını hızlandırıyor ve ekiplerimizin gelecekte ihtiyaç duyacağı becerilere yatırım yapıyoruz.” ifadesini kullandı.
Tyson Foods: Fabrika kapatma hamlesi
Tyson Foods, Nebraska Lexington’ta yaklaşık 3 bin 200 çalışanı bulunan sığır eti fabrikasını kapatacağını; Texas Amarillo’daki tesiste ise faaliyetleri tek vardiyaya düşürerek yaklaşık 1700 çalışanı etkileyecek bir adım atacağını duyurdu.
American Airlines, Citigroup, T-Mobile, Walmart ve Target
-
American Airlines, verimlilik amacıyla genel merkez yönetim ve destek ekibinde küçülmeye gideceğini; basında “yüzlerce” çalışanın etkilenebileceğini bildirdi.
-
Citigroup, ocakta yaklaşık 1000 kişinin işine son verirken, açıklamasında 2026’da da azaltıma devam edeceğini belirtip “teknoloji sayesinde elde ettiğimiz verimlilik artışını” vurguladı.
-
T-Mobile, Washington eyaletine yaptığı bildirimde nisan ayında 393 çalışanın işine son verileceğini aktardı.
-
Walmart, New Jersey’deki yapılanmada Hoboken ofisinde 100 çalışanın etkileneceğini bildirdi.
-
Basına göre Target, mağaza yönetim modelini değiştirirken dağıtım merkezleri ve bölge ofislerinde yaklaşık 500 pozisyonu kaldıracağını duyurdu.
