Türkiye ayakkabı endüstrisi, 2026 yılının Ocak-Mayıs döneminde birim değer artışı ile miktar bazlı daralmanın eş zamanlı yaşandığı bir süreçten geçiyor. İDMİB tarafından açıklanan dış ticaret rasyolarına göre, geçen yılın ilk beş ayında 357,7 million dolar olan ayakkabı ihracatı, bu yılın aynı döneminde yüzde 12,1 gerileyerek 314,4 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti.
İhracat performansındaki asıl keskin gerileme ise miktar bazında kaydedildi. Geçen yılın ilk beş ayında 86 bin 571 ton olan toplam ihracat miktarı, bu yıl %34,9 oranında bir azalışla 56 bin 331 tona düştü. Sipariş hacmindeki bu daralmaya tezat olarak, ürünlerin kilogram başına birim değeri güçlü bir yükseliş grafiği çizdi. 2025'in ilk beş ayında 4,13 dolar olan kilogram başına ihracat değeri, yüzde 35,1 oranında artarak 5,58 dolara ulaştı. Sektör temsilcileri, birim değerdeki bu ivmelenmeyi düşük fiyatlı ve yüksek hacimli üretim modellerinden katma değerli ürün segmentine geçişle ve son dönemde Salvatore Ferragamo, Overland, Nesto Group gibi küresel alım gruplarıyla yürütülen operasyonel temaslarla ilişkilendiriyor.
Mayıs Ayında Pazarlardaki Talep Daralması Hızlandı
Yalnızca mayıs ayı verileri konsolide edildiğinde, talep eksenindeki zayıflamanın hız kazandığı görülüyor. 2025 yılı Mayıs ayında 60,2 milyon dolar olan ihracat girdisi, 2026 Mayıs'ta yüzde 21,6 düşüşle 47,2 milyon dolara indi. Bu dönemde miktar bazındaki kayıp yüzde 42'yi bularak 16 bin 696 tondan 9 bin 689 tona geriledi. Kilogram başına birim değer ise mayıs ayında yıllık bazda 3,60 dolardan 4,87 dolara tırmandı.
Dönem (Ayakkabı İhracatı) | İhracat Değeri (Milyon $) | İhracat Miktarı (Ton) | Kg Başına İhracat Değeri ($) |
2025 Ocak-Mayıs | 357,7 | 86.571 | 4,13 |
2026 Ocak-Mayıs | 314,4 | 56.331 | 5,58 |
Değişim (%) | -%12,1 | -%34,9 | +%35,1 |
Bölgesel pazar kırılımları incelendiğinde, ana ihraç pazarlarından Irak ve Almanya'daki sert kayıplar dikkat çekti. İlk beş aylık periyotta Irak’a yapılan ihracat yüzde 32,3 azalarak 28,3 milyon dolara, Almanya’ya yapılan ihracat ise yüzde 22,9 düşüşle 21,3 milyon dolara geriledi. Buna karşın, İtalya pazarı yüzde 2,5 artışla 17,8 milyon dolara, Fransa yüzde 4,1 yükselişle 11,8 milyon dolara ulaştı. Polonya pazarı ise ilk beş ayda yüzde 21,8 değer kaybederek 14,4 milyon dolar seviyesine çekildi.
Dış Ticaret Dengesi İthalat Lehine Bozuluyor
TÜİK Genel Ticaret Sistemi (GTS) verileri, ayakkabı sektöründe dış ticaret açığının kalıcı hale geldiğini ortaya koyuyor. 2022 yılında 962 milyon dolar olan ayakkabı ithalatı, 2024 yılında 1,71 milyar dolarla tarihi zirvesine ulaşarak sektörü net ithalatçı pozisyonuna taşımıştı. 2025 yılında da bu dengesizlik korunarak ithalat 1,68 milyar dolar, ihracat ise 1 milyar dolar sınırında kalmış ve yıllık dış ticaret açığı yaklaşık 670 milyon dolar olarak kaydedilmişti.
2026 yılının Ocak-Nisan (ilk dört ay) döneminde ithalatta bir miktar yavaşlama sinyali görüldü. İthalat hacmi, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 18,9 azalarak 625,4 milyon dolardan 507 milyon dolara geriledi. Ancak aynı dönemde ihracatın da yüzde 14,3 düşüşle 338 milyon dolara inmesi, ithalattaki gerilemenin yapısal bir iyileşme sağlamasını engelledi. Sektör analizlerinde; Uzak Doğu kaynaklı ürünlerin maliyet avantajı, yerli imalat sanayisindeki girdi maliyetleri artışı ve ilave gümrük vergisi düzenlemelerine rağmen ithal ürün talebinin yüksek seyretmesi, yerli üreticilerin fiyatlama ve rekabet gücünü baskılayan ana unsurlar olarak öne çıkıyor.
