İnşaat projelerinde tasarım ve koordinasyon sorunlarından program ve bütçe sapmalarına, kalite problemlerinden yeniden iş gereksinimine kadar birçok risk, önemli ölçüde zaman ve maliyet kayıplarına yol açabiliyor. Dijital mühendislik uygulamaları ise tasarım, planlama, maliyet, saha ilerlemesi ve kalite verilerinin birlikte değerlendirilmesine imkân vererek bu risklerin daha erken aşamada tespit edilmesini sağlıyor.
Ebru Öz: “Fiziksel İmalata Geçmeden Riskleri Görmek Proje Performansını Etkiliyor”
Özellikle maliyetli sonuçlar doğurabilen koordinasyon problemlerinde dijital mühendisliğin önemli avantajlar sağladığını belirten Hise Global Kurucu Ortağı Ebru Öz, şu açıklamalarda bulundu:
“Bir problemi model üzerinde çözmekle şantiyede söküp yeniden yapmak arasında zaman ve maliyet açısından çok büyük fark var. Dijital mühendisliğin en büyük faydası da riskleri fiziksel imalata dönüşmeden önce görmemizi sağlaması.
Mimari, taşıyıcı sistem ve mekanik-elektrik disiplinlerini dijital ortamda birlikte değerlendirdiğimizde; tesisatın taşıyıcı sistemle çakışması, şaft veya tavan boşluklarının yetersiz kalması ya da bakım erişiminin sağlanamaması gibi sorunları imalata geçmeden tespit edebiliyoruz. Jurnal Ilmiah Teknik Sipil’de 2025 yılında yayımlanan ‘Clash Detection Analysis of RSIA Building Construction Using Autodesk Revit and Navisworks’ başlıklı çalışmada, incelenen projede mimari, taşıyıcı sistem ve mekanik-sıhhi tesisat disiplinleri arasında toplam 964 çakışma tespit edildi. Çalışmada, BIM tabanlı çakışma analizinin proje özelinde toplam maliyette yüzde 4,63 tasarruf ve proje süresinde yüzde 7,79’a karşılık gelen yaklaşık 41,7 günlük potansiyel zaman kazanımı sağlayabileceği hesaplandı. Bu sonuçlar, tasarım ve disiplinler arası koordinasyon kaynaklı risklerin fiziksel imalata dönüşmeden tespit edilmesinin proje performansı, maliyet kontrolü ve zaman yönetimi açısından yarattığı değeri somut biçimde gösteriyor.”
Revizyonlarda Yüzde 48, Yeniden İş Maliyetlerinde Yüzde 49 Azalma
Dijital mühendisliğin program, maliyet ve kalite risklerinin yönetilmesine de katkı sağladığını ifade eden Öz, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Planlanan ve gerçekleşen ilerlemeyi dijital olarak karşılaştırmak gecikme eğilimlerini erken görmemize; metraj, değişiklik, satın alma ve saha ilerleme verilerini birlikte değerlendirmek ise bütçe risklerini daha yakından takip etmemize imkân veriyor. Results in Engineering dergisinde 2024 yılında yayımlanan ‘BIM Kullanımının Etkisinin Ölçülmesi: Kapsamlı Bir Metodoloji ve İnşaat Sektöründen Uygulamalı Vaka Çalışmaları’ araştırmasındaki analizler; BIM kullanan projelerde revizyonlarda yüzde 48’e, yeniden iş maliyetlerinde ise yüzde 49’a varan azalmalar görüldüğünü raporluyor.”
“Erken Uyarı Mekanizmalarına Odaklanıyoruz”
Yapay zekâ, dijital ikizler ve gerçek zamanlı veri kullanımının proje risk yönetiminde yeni bir aşamayı beraberinde getireceğini belirten Öz, şunları kaydetti:
“Proje yönetimi ‘geçmişte ne oldu?’ sorusundan ‘bir sonraki dönemde ne olma ihtimali yüksek?’ sorusuna doğru ilerliyor. Yapay zekâ ile iş programı, saha ilerlemesi, maliyet, kalite, satın alma ve doküman akışındaki veriler birlikte analiz edilerek, gecikme veya bütçe aşımı sinyalleri daha erken tespit edilebilecek. Safety Science’da 2025 yılında yayımlanan ‘İnşaat Güvenliği Yönetiminde Dijital İkiz: 4M1E Perspektifinden Güncel Gelişmeler, Zorluklar ve Gelecek Yönelimleri’ çalışması da dijital ikiz uygulamalarında odağın gerçek zamanlı izlemeden öngörücü risk yönetimine doğru kaydığına işaret ediyor. Hise Global olarak saha denetim verilerini daha standart ve yapılandırılmış hale getirmeye, proje ilerleme ve risk göstergelerini tek merkezden izlemeye, tekrar eden bulguları teknolojik uygulamalarla sınıflandırmaya ve erken uyarı mekanizmalarını geliştirmeye odaklanıyoruz.”
