Türkiye, kaynak verimliliğini artırmak, karbon emisyonlarını minimize etmek ve Sıfır Atık Hareketi normlarını toplumsal tabana yaymak amacıyla atık yönetim altyapısında entegre bir reformu devreye alıyor. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından operasyonel detayları paylaşılan Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi, 1 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla ülke genelinde tam kapasiteyle yürürlüğe giriyor. 2025 yılı şubat ayında Sakarya’da pilot proje olarak başlatılan ve aynı yılın temmuz ayında “7 Bölge 7 İl” sloganıyla genişletilen sistemde uygulanan 0,25 TL'lik teşvik miktarı, yeni faz kapsamında 1 TL seviyesine revize edilerek geri kazanım ekosistemine finansal bir ivme kazandırıyor.
Yıllık 25 Milyar Ambalaj Hedefi ve 30 Milyar TL'lik Makroekonomik Katkı
Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından teknik ve operasyonel süreçleri yönetilen DOA uygulaması, ambalaj atıklarının doğaya karışmadan endüstriyel hammadde döngüsüne kazandırılmasını amaçlıyor. Sistemin makroekonomik ve çevresel projeksiyonları şu stratejik metriklerle destekleniyor:
Geri Kazanım Hacmi: Ulusal şebekenin devreye girmesiyle birlikte, her yıl yaklaşık 25 milyar adet içecek ambalajının katı atık depolama sahalarına gitmeden geri dönüşüm hatlarına aktarılması hedefleniyor.
Doğrudan Ekonomik Değer: Döngüsel hammadde arzı sayesinde, birincil polimer, cam ve alüminyum ithalatının önüne geçilerek Türkiye ekonomisine yıllık yaklaşık 30 milyar TL seviyesinde doğrudan katma değer sağlanması öngörülüyor.
Kapsama Alanı: Sistem; plastik (PET/HDPE), cam ve alüminyum malzemelerden üretilmiş ve üzerinde özel "DOA" amblemi/logosu bulunan tüm içecek ambalajı segmentlerini kapsıyor.
Tüketici İçin Kolay ve Dijital Süreç: Mobil Cüzdan Altyapısı
Geri dönüşüm alışkanlıklarını dijital kullanıcı deneyimiyle entegre eden sistem, tüketicilerin finansal hak edişlerini anlık olarak realize edebilmelerine olanak tanıyor. Vatandaşlar, "DOA" logolu atık ambalajları bakkal, büfe, süpermarket gibi kayıtlı fiziki iade noktalarına veya belirli odak noktalarına yerleştirilen Depozito İade Makineleri’ne (DİM) teslim ettiklerinde süreç şu şekilde ilerliyor:
Anlık Dijital Aktarım: Teslim edilen her bir ambalaj birimi için tanımlanan 1 TL'lik teşvik bedeli, akıllı cihazlara yüklenen DOA mobil uygulaması üzerinden kullanıcının dijital cüzdanına anında aktarılıyor.
Likidite Esnekliği: Dijital cüzdanda biriken bakiyeler, kullanıcılar tarafından diledikleri an konvansiyonel banka hesaplarına (IBAN) transfer edilebiliyor, ATM'ler üzerinden nakit olarak çekilebiliyor ya da perakende alışverişlerinde doğrudan harcanabiliyor.
Ticari İşletmeler ve HOREKA Grubu İçin dbys.gov.tr Kayıt Zorunluluğu
Sistemin lojistik ve tedarik zinciri bacağını oluşturan ticari işletmeler için de zorunlu aksiyon planı devreye alındı. 1 Temmuz itibarıyla depozitolu içecek satışı gerçekleştiren tüm market zincirleri, süpermarketler, bakkallar ve büfeler ile HOREKA (otel, restoran ve kafe) işletmeleri, kendi bünyelerinde tüketilen veya iade olarak toplanan ambalajları ayrıştırarak depolayacak. Bu işletmelerin süreç yönetimini yasal zeminde yürütebilmeleri için dbys.gov.tr (Depozito Bilgi Yönetim Sistemi) portalı üzerinden kurumsal kayıtlarını tamamlamaları ve lojistik entegrasyon sağlayacakları saha operatörlerini seçmeleri yasal bir zorunluluk olarak deklare edildi.
"Atık Yönetiminde Seferberlik Başlatıyoruz"
Sıfır Atık vizyonunun toplumsal dönüşüm kaldıraçlarına değinen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, ulusal seferberliğin makro hedeflerini şu sözlerle vurguladı:
Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde ve Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin himayelerinde yürüttüğümüz Sıfır Atık Hareketi ile Türkiye’de çevre konusunda çok önemli bir farkındalık ve toplumsal dönüşüm süreci başlattık. Şimdi bu anlayışı yeni bir aşamaya taşıyoruz. Sokaklarımızın, parklarımızın, sahillerimizin ve yaşam alanlarımızın daha temiz olduğu bir Türkiye için önemli bir adım atıyoruz. DOA ile vatandaşımızı doğrudan sürecin merkezine alan, teknolojisiyle dünyaya örnek olacak yeni nesil geri dönüşüm uygulamasını hayata geçiriyoruz. Amacımız geri dönüşümü günlük hayatın doğal bir parçası haline getirmek, milyonlarca ambalajın doğaya karışmasını önlemek ve bu değerleri yeniden ekonomimize kazandırmak. Geri dönüşüm kültürünü güçlendiren, döngüsel ekonomiyi büyüten ve kaynaklarımızı koruyan bu sistemi hep birlikte başarıya ulaştıracağız. Vatandaşımız kazanacak, çevremiz kazanacak, Türkiye kazanacak.
